۰
به بهانه سالروز درگذشت هنرمند يگانه تئاتر معاصر
هنوز بايد ياد بگيريم!
٢٢ تيرماه هر سال براي اهالي تئاتر يادآور يك فقدان بزرگ است. سالروز فراموش نشدني درگذشت هنرمندي كه حضورش در تئاتر ايران شمايل كارگرداني را دستخوش تغيير كرد.
Share/Save/Bookmark
پنجشنبه ۲۲ تير ۱۳۹۶ ۱۵:۵۷
هنوز بايد ياد بگيريم!
به گزارش امروزنامه،  عده اي حميد سمندريان را «پدر تئاتر مدرن ايران» لقب داده اند، گرچه هنرمندان پيشرو ديگري قبل از او تلاش براي پيوند انديشه با تئاتر و كارگرداني خردمندانه در تئاتر اين مرز و بوم را آغاز كرده بودند. بعضي عبدالحسين نوشين و عده اي شاهين سركيسيان را از پيشگامان تئاتر مدرن ايران مي دانند ولي حميد سمندريان در زمانه اي پا به عرصه گذاشت كه زمين تئاتر ايران خالي بود. «به زعم او، تاريخ ايران به كل فاقد هنري به نام تئاتر بوده است. » علي قلي پور در شماره دوشنبه ٢ مرداد ٩١ در روزنامه اعتماد مي نويسد: «سمندريان از نسل تحصيلكرده هايي بود كه به ايران آمد و تمام قد در برابر موج تجربه هايي ايستاد كه قصد داشتند ايران را صاحب تئاتر خاص خود كنند: آن زمان ها به اين تلاش ها «تئاتر ملي» مي گفتند و اين عنوان هنوز تا اين اندازه مستعمل نشده بود.» تلاش ها براي شكل دادن به نوعي از تئاتر كه «تئاتر ملي» ناميده مي شد با تاسيس تماشاخانه بيست و پنج شهريور- سنگلج- در دهه ٤٠ شكلي تازه به خود گرفت و از حمايت هم برخوردار شد اما در مقابل گروه تئاتر پازارگاد به دليل اجراي نمايشنامه هاي خارجي حمايتي دريافت نمي كرد و به ناچار بايد دست به دامان انجمن هاي ايتاليا، آلمان، فرانسه و روسيه مي شد. سمندريان اعتقاد داشت آثار اين جريان فاقد تفكر جهانشمول است و تا آن زمان بايد هرچه بيشتر از نمونه هاي صاحب تئاتر ياد بگيريم. از همين رو ترجمه آثار نمايشنامه نويسان صاحب نامي مانند برتولت برشت، فردريش درونمات و ماكس فريش را آغاز كرد و شماري از آنها را به صحنه برد. «ملاقات بانوي سالخورده»، «بازي استريندبرگ»، «مرده هاي بي كفن و دفن» «ازدواج آقاي مي سي سي پي» و «دايره گچي قفقازي» از جمله اين آثار به حساب مي آيند كه اجراي هر يك در زمان خود جرياني به راه انداخت. درباره تاثير اين هنرمند بر جريان بازيگري يا كارگرداني بارها گفته شده اما حميد سمندريان به نسلي تعلق داشت كه در مقايسه با آشفته بازار امروز از ويژگي هاي منحصر به فرد فرهنگي بهره مي برد. منش و آنچه از او و هنرمندان هم دوره اش به يادگار مانده گاهي حسرت در دل بسياري ايجاد مي كند: ويژگي هايي كه حتي امروز نيز مي تواند سرلوحه فعاليت هاي اهل تئاتر قرار بگيرد. حسين كياني در اشاره به يكي از ويژگي هاي بارز او، مي گويد: «هميشه مي گفت استادي استاد است كه شاگردانش هميشه احساس كنند به دانش او نمي رسند. رويه اي كه خودش داشت و موجب شد حتي بعد از پاكسازي هاي دوران انقلاب فرهنگي حميد سمندريان همچنان صاحب كرسي دانشگاهي باشد: بماند كه بعدها چه اتفاقي رخ داد. » يكي ديگر از نكات قابل توجه در جريان هنري سمندريان اجراي دوباره بعضي نمايشنامه هايش است. رويكردي كه در سال هاي اخير بارها از سوي كارگردانان تئاتر تجربه شده اما برخلاف روش سمندريان هر بار كيفيتي به مراتب پايين تر از قبل را به نمايش مي گذارد. سهند عبيدي در يادداشتي با عنوان «در ستايش حميد سمندريان» مي نويسد: «او هر بار با نقطه تاكيد تازه اي سراغ اجراهاي قديمي خود مي رفت: اجراي دوباره بازي استريندبرگ و ملاقات بانوي سالخورده دورنمات به يك معنا هم قيام عليه انگاره هاي پيشين خودش بود و هم عرض ارادتي دوباره به نيروي سحرانگيز متن. سختگيري و تلاش بدون مماشات او را در كار بازيگراني مي ديديم كه مرزهاي پيشين خود را مي شكستند.» رويه معمول نشان مي دهد تاريخ تولد يا درگذشت چهره هاي سرشناس هنر ايران هيچگاه به لحظه اي براي انديشيدن بدل نمي شود ولي اي كاش تئاتر اين روزها همين دو ويژگي را مشق كند.
منبع : روزنامه اعتماد
کد مطلب : ۳۱۰۱۶


"المیزان"، نه تنها کتاب قرن، بلکه کتاب دهر است ...

آیت الله علامه سید محمدحسین طباطبایی

پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۶
"المیزان"، نه تنها کتاب قرن، بلکه کتاب دهر است ...

برای صید مروارید باید خطر کرد

کاظم چلیپا

پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۶
برای صید مروارید باید خطر کرد

خودم بيشتر از همه از خودم اشتباه گرفتم!

علامه سيدمحمدحسين طباطبايي

سه شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۶
خودم بيشتر از همه از خودم اشتباه گرفتم!

پدری که هنوز مخالفانی دارد

نیما یوشیج

يکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶
پدری که هنوز مخالفانی دارد

رشته هاي نامرئي

سلما لاگرلوف

شنبه ۲۰ آبان ۱۳۹۶
رشته هاي نامرئي

مولوي قرن بيستم

اقبال لاهوري

سه شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۶
مولوي قرن بيستم

«خنده و فر اموشی » در زادگاه نویسنده

میلان کوندرا

دوشنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۶
«خنده و فر اموشی » در زادگاه نویسنده

مسافر بي توشه

ژان آنوي

يکشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۶
مسافر بي توشه

علامه طباطبایی اثر مستقلی در فلسفه سیاسی دارد/مقاله ولایت و زعامت

حجت الاسلام والمسلمین احمدرضا یزدانی مقدم

شنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۶
علامه طباطبایی اثر مستقلی در فلسفه سیاسی دارد/مقاله ولایت و زعامت

اسرار محبوبيت نابغه ديوانه

محسن آزموده

پنجشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۶
اسرار محبوبيت نابغه ديوانه

بازنده اي درون تاريخ ايران

محسن آزموده

پنجشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۶
بازنده اي درون تاريخ ايران