۵
ويژگي هاي تفسير اشراقي شاهنامه
توجه بي حد و حصر به واژه و ريشه يابي لغات، تفوق رستم و عدم توجه به ساحت هاي متفاوت شاهنامه. همه آنها مقدمه اي بود براي ...
Share/Save/Bookmark
دوشنبه ۲۶ تير ۱۳۹۶ ۱۶:۰۲
ويژگي هاي تفسير اشراقي شاهنامه
به گزارش امروزنامه، در دو ستون قبلي، خلاصه داستان(گذر سياوش از آتش)، تفسير ادبي و خصوصيات آن را مرور کرديم. به سه ويژگي تفسير ادبي اشاره کردم: توجه بي حد و حصر به واژه و ريشه يابي لغات، تفوق رستم و عدم توجه به ساحت هاي متفاوت شاهنامه. همه آنها مقدمه اي بود براي بيان روش متعالي و کاملاً متفاوت تفسير اشراقي و تفسير داستان با اين روش خاص.
    
    روش اشراقي
    به اجمال، به برخي از خصوصيات اين روش اشاره مي کنم: توجه به ساحت ها و ابعاد پيدا و پنهان شاهنامه: شاهنامه حکيم توس، عباراتي دارد و اشاراتي. رموزي در برخي از قسمت هاي شاهنامه نهفته است که مفسرين ادبي شاهنامه قادر به کشف آن نيستند. حکيم توس چه خوش سروده: تو اين را دروغ و فسانه مدان به يکسان رَوِشْنِ زمانه مدان / ازو هرچه اندر خورَد با خرد دگر بر ره رمز، معني بَرَد
     شاهنامه شميمي از ضرباهنگ فرهنگ ايران باستان را در خود محفوظ نگه داشته است: حکمت مغاني مبتني بر نور و اشراق را: «آنچه شاهنامه را نگاه داشته است عِرق ملّي نيست، بلکه روح حکمت است که در اين کتاب شريف ساري و جاري است.»[رموز اشراقي شاهنامه، دکتر بابک عاليخاني]. مطالبي که از ايشان نقل کرده ام را از سايت موسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران: چکيده رموز اشراقي شاهنامه به قلم دکتر بابک عاليخاني آورده ام.
    گذر از حجاب رستم: با توجه به مورد فوق و لطايف و رموز آن مي توان از نتيجه اشتباهي که تقريباً تمامي مفسرين (مفسرين ادبي) به آن دچار شده اند، رها شد. رستم انسان کامل شاهنامه نيست و نمي تواند باشد. شاهنامه ساحت ها و ابعاد فراواني دارد. شاهنامه ساحتي دارد که ساحت پهلواني است، قهرمان اين ساحت و اين بعد خاص، رستم است: جهان پهلوان ايران که در نيمي از شاهنامه هنرنمايي و راهگشايي مي کند. اما شاهنامه غير از ساحت پهلواني، ساحت خسرواني نيز دارد. قهرمان و انسان کامل شاهنامه را بايد در اين بخش پيدا کرد. ساحتي بالاتر از ساحت پهلواني. در اين ساحت دو انسان کامل وجود دارد: فريدون و کيخسرو. کيخسرو ميوه درخت سياوش است.
    توجه به قواعد اشراقي: طيف عظيم شرق شناسان غربي، خدمات فراواني به فرهنگ اين مرز و بوم کرده اند، تقدير نکردن از اين خدماتي که آنها عمري را صرف آن کرده اند کمال ناسپاسي است. اما نکته لطيف و ظريف اين است که آنها راه هاي بسيار را گشوده و راه هاي فراواني را هم مسدود کرده اند. واقعيتي، بسيار مهم که متاسفانه بسياري از مفسرين شاهنامه (که اغلب از آنها و ايدئولوژي ملي گرايي تبعيت کرده اند)از آن غافل بوده اند. آموزه ها و روش شرق شناسان غربي و مفسرين ادبي شاهنامه، در بهترين حالت، به عنوان بررسي مقدماتي، مي تواند ما را فقط تا مرز تفسير اشراقي شاهنامه راهنمايي کند. ما در اينجا به بعد اشراقي شاهنامه نظر داريم و به جاي تبعيت از آموزه هاي شرق شناسان غربي، از تعاليم والاي: شيخ اشراق و احيا کننده حکمت ايران باستان: حکمت خسرواني(حکمت مغاني) پيروي مي کنيم، راهي که جهان معنايي اصيل و نوي را در اختيار ما خواهد گذاشت. او از فرط لطافت به داستان سياوش نپرداخته اما «قواعد اشراقي» او، جهان معنايي ويژه و ژرفي را براي ما مي گشايد: «حقيقت اين است که بدون روشنگري هاي حکمت اشراق در ظواهر ابيات شاهنامه و در صورت و قالب داستان هاي آن توقّف خواهيم کرد و هرگز راهي از ظاهر به باطن و از صورت به معني داستان ها نخواهيم يافت.» [رموز اشراقي شاهنامه، دکتر بابک عاليخاني]
    
    رموز اشراقي شاهنامه
    متاسفانه در تفاسير و گزارش هاي مختلف شاهنامه که در ايران و جهان منتشر شده با انبوهي از تفسيرهايي مواجه هستيم که همگي تفسير هاي ادبي اند. اگر بخواهم نمونه تفسير اشراقي شاهنامه را مثال بزنم: بايد از کلاس هاي«رموز اشراقي شاهنامه»، استاد راز آشناي فرهنگ ايران باستان، دکتر بابک عاليخاني نام ببرم. اين کلاس ها آزاد که در 8 ترم (نيمسال)، از سال 1385 تا 89 در موسسه پژوهشي حکمت و فلسفه ايران در تهران برگزار شد، دنيايي از معارف و اشارات شاهنامه و فرهنگ ايران باستان را روي ما گشود. توفيق حضور در شش ترم آخر، سعادت بسيار بزرگ و استثنايي براي من بود.در آنجا، بخشي از قسمت پهلواني شاهنامه: زال و سيمرغ، هفت خوان رستم؛و قسمت خسرواني شاهنامه: فريدون و کيخسرو (که داستان کي سياوش بخشي انفکاک ناپذير آن است)، با روش اشراقي تفسير شد. متاسفانه هنوز اين کار عظيم و فاخر، منتشر نشده و در دسترس عموم قرار نگرفته است در ستون بعدي به تفسير اشراقي داستان گذر کي سياوش از آتش مي پردازم.
منبع : روزنامه ایران
کد مطلب : ۳۱۲۸۶


گفتگو، مباحثه و مناظره‌هایی با ابراهیمی دینانی در یک کتاب

غلامحسین ابراهیمی دینانی

سه شنبه ۴ مهر ۱۳۹۶
گفتگو، مباحثه و مناظره‌هایی با ابراهیمی دینانی در یک کتاب

سوز و گداز، راز دلنشینی سروده‌های شهریار است

میرجلال الدین کزازی

دوشنبه ۲۷ شهريور ۱۳۹۶
سوز و گداز، راز دلنشینی سروده‌های شهریار است

در حسرت زنگي كه هيچگاه به صدا درنيامد

ابوالقاسم انجوي شيرازي

يکشنبه ۲۶ شهريور ۱۳۹۶
در حسرت زنگي كه هيچگاه به صدا درنيامد

فيلسوفِ عُصيان

نيچه

يکشنبه ۲۶ شهريور ۱۳۹۶
فيلسوفِ عُصيان

چلچراغ خاك آلود ادبيات

عبدالحسين زرين كوب

شنبه ۲۵ شهريور ۱۳۹۶
چلچراغ خاك آلود ادبيات

فروش نامه گله هاي ديكنز از اندرسون

هانس اندرسون

شنبه ۲۵ شهريور ۱۳۹۶
فروش نامه گله هاي ديكنز از اندرسون

فقیر گوش به زنگ هر فرمانی است

جلال آل‌احمد

يکشنبه ۱۹ شهريور ۱۳۹۶
فقیر گوش به زنگ هر فرمانی است

اشراف به زبان مبدا و مقصد

بزرگ نادرزاد

يکشنبه ۱۹ شهريور ۱۳۹۶
اشراف به زبان مبدا و مقصد

سنایی غزنوی یک مصلح اجتماعی است

زهره سادات شمشیرگران

يکشنبه ۱۲ شهريور ۱۳۹۶
سنایی غزنوی یک مصلح اجتماعی است

كليد دار خزانه فرهنگ و ادبيات ايران

استاد احمد مهدوي دامغاني

يکشنبه ۱۲ شهريور ۱۳۹۶
كليد دار خزانه فرهنگ و ادبيات ايران

فلسفه همچون تزكيه نفس

زكرياي رازي

يکشنبه ۱۲ شهريور ۱۳۹۶
فلسفه همچون تزكيه نفس

ستونِ ستبرِ ديگري از تالار ايران شناسي بشكست

محمد عبدالقديرويچ داندامايف

شنبه ۱۱ شهريور ۱۳۹۶
ستونِ ستبرِ ديگري از تالار ايران شناسي بشكست

الهیأت لیبرال

استاد حمید پارسانیا

چهارشنبه ۸ شهريور ۱۳۹۶
الهیأت لیبرال