2
۸
يادداشت هاي ايران باستان
هومر، معلم اول و حكيم توس
شايد عجيب به نظر برسد اما اين دو شاعر بزرگ: اشاراتي دارند و عباراتي، پيدايي و پنهاني. ساحت ها و ابعادي که براي همه و حتي مفسرين شان هم قابل درک نيست.
Share/Save/Bookmark
يکشنبه ۵ شهريور ۱۳۹۶ ۱۵:۲۱
هومر، معلم اول و حكيم توس
«هماهنگي پنهان نيرومندتر از هماهنگي آشکار است» [هراکليتوس، قطعه 54].
به گزارش امروزنامه، علاقه مندان، محققان و مفسران فقط مي توانند برخي از ساحت هاي ايلياد، اديسه و شاهنامه را دريابند. بله اين دو، ساحت هاي پيدا و پنهان فراواني دارند.
    در ستون هاي قبلي ( لطايف داستان گذر سياوش از آتش) در چهار ستون به بيان لطايف و اشارات اين داستان نغز در شاهنامه(11تير تا 1 مرداد 96)پرداختيم. در اين ستون و دو ستون بعدي به هومر خواهيم پرداخت. براي اختصار مطلب به اديسه هومر اکتفا مي کنم.
    
    هومر و شکسپير
     هومر (قرن 10 قبل از ميلاد) شاعر نابيناي ايونيايي سراينده دو منظومه مشهور و قديمي: ايلياد و اديسه است. رز در کتاب: تاريخ ادبيات يونان مي نويسد: «براي ما چون مردم باستان، قديمي ترين کتاب يوناني «سروده هاي» هومر است و چون آثار او از جمله عالي ترين و فخيم ترين آثار زبان يوناني و در حقيقت در نوع خود با شکوه ترين آثارند و نفوذ عظيمي بر نويسندگان مختلف پس از وي اعمال کرده اند، از هر جهت نقطه آغاز مناسبي براي پرداختن به ادبيات يونان، يا اروپا، به دست مي دهند و بجاست پيش از هر چيز گزارشي از محتواي اين آثار را به دست دهيم و سپس مسائلي را که با اين آثار پيوند دارند از نظر بگذرانيم. ستايش بيش از اندازه که از آثار هومر مي شد و گاه اين ستايش صورت پرستش مطلق به خود مي گرفت و مصنف را دانا به زبده دانش ها و واجد تمام زيبايي معرفي مي کرد، طبعاً موجب عکس العملي شد که بسيار شبيه به عکس العملي است که هر چند گاه نسبت به آثار شکسپير نشان مي دهند». هومر و هزيود مانند هوايي هستند که يونانيان در آن تنفس مي کرده اند.
    
    حکومت هومر
     ورنر يگِر، دانشمند يونان شناس آلماني، در شاهکار خود: پايدِيا، چقدر زيبا و نغز اين مطلب را باز کرده است: «افلاطون مي گويد در زمان او بيشتر مردم هومر را مربي همه يونانيان مي دانستند. از آن تاريخ دايره تاثير اين شاعر از مرزهاي يونان بسي فراتر رفته است. انتقاد فلسفي افلاطون، با اينکه همه مردمان را به محدوديت ارزش تربيتي شعر آگاه ساخته است، نتوانسته پايه هاي حکومت هومر را متزلزل بسازد. يونانيان هميشه شاعران را مربي قوم به وسيع ترين و عميق ترين معني کلمه تلقي کرده اند و هومر در نظر آنان شريف ترين نمونه شاعر و مربي بوده است. براي ما بهتر است اين تلقي يوناني از شعر را بسيار جدي بگيريم و حذر کنيم از اينکه نظريه جزمي جديد «هنر براي هنر» را به جاي آرمان يوناني بنهيم و از اين طريق امکان دريافت خودمان را از شعر يوناني محدود سازيم. اين نظريه اگر هم در مورد شعر و هنر تجسمي اعصار معين معتبر باشد، به هر حال ارتباطي با شعر و شاعران بزرگ يوناني ندارد و از اين رو درباره آنها صادق نمي توان بود. در انديشه ابتدايي يوناني فرقي ميان اخلاق و زيبايي شناسي وجود ندارد».
    
    شعر و حقيقت
     براي بررسي شعر در هومر و يونان باستان بايد به چند مطلب توجه کرد: مطلب اول رابطه شعر با حقيقت. شعر در يونان باستان با حقيقت و کشف و ظهور ساحت هاي پنهان هستي رابطه تنگاتنگي دارد. در بررسي شعر نبايد فقط به وزن و قافيه و صناعات و زيبايي شعر توجه کرد. شاعر مجرايي است که از طريق او ساحت هاي پنهان جهان و حقيقت خود را به ما نشان مي دهد. عالم(فوزيس) چند ساحت و بعد دارد نه يک ساحت خاص. در اين بافت شاعر معنا پيدا مي کند. اناکساگوراس از حکماي پيش سقراطي اين مطلب را چه زيبا بيان کرده: «پديده ها منظر چيزهاي ناپيدايند» [قطعه 21]. جمله قصاري که از هراکليتوس در مطلع مطلبم نقل کردم هم ناظر به اين معناست: «هماهنگي پنهان نيرومندتر از هماهنگي آشکار است». هماهنگي آشکار و پنهان، زماني معنا پيدا مي کند که هستي بيش از يک ساحت و بعد داشته باشد. ادامه مطلب را در دو ستون بعدي دنبال خواهيم کرد.
منبع : روزنامه ایران
کد مطلب : ۳۳۶۲۷


"المیزان"، نه تنها کتاب قرن، بلکه کتاب دهر است ...

آیت الله علامه سید محمدحسین طباطبایی

پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۶
"المیزان"، نه تنها کتاب قرن، بلکه کتاب دهر است ...

برای صید مروارید باید خطر کرد

کاظم چلیپا

پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۶
برای صید مروارید باید خطر کرد

خودم بيشتر از همه از خودم اشتباه گرفتم!

علامه سيدمحمدحسين طباطبايي

سه شنبه ۲۳ آبان ۱۳۹۶
خودم بيشتر از همه از خودم اشتباه گرفتم!

پدری که هنوز مخالفانی دارد

نیما یوشیج

يکشنبه ۲۱ آبان ۱۳۹۶
پدری که هنوز مخالفانی دارد

رشته هاي نامرئي

سلما لاگرلوف

شنبه ۲۰ آبان ۱۳۹۶
رشته هاي نامرئي

مولوي قرن بيستم

اقبال لاهوري

سه شنبه ۱۶ آبان ۱۳۹۶
مولوي قرن بيستم

«خنده و فر اموشی » در زادگاه نویسنده

میلان کوندرا

دوشنبه ۱۵ آبان ۱۳۹۶
«خنده و فر اموشی » در زادگاه نویسنده

مسافر بي توشه

ژان آنوي

يکشنبه ۱۴ آبان ۱۳۹۶
مسافر بي توشه

علامه طباطبایی اثر مستقلی در فلسفه سیاسی دارد/مقاله ولایت و زعامت

حجت الاسلام والمسلمین احمدرضا یزدانی مقدم

شنبه ۱۳ آبان ۱۳۹۶
علامه طباطبایی اثر مستقلی در فلسفه سیاسی دارد/مقاله ولایت و زعامت

اسرار محبوبيت نابغه ديوانه

محسن آزموده

پنجشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۶
اسرار محبوبيت نابغه ديوانه

بازنده اي درون تاريخ ايران

محسن آزموده

پنجشنبه ۱۱ آبان ۱۳۹۶
بازنده اي درون تاريخ ايران