۰
درباره انديشه نيچه و علل اقبال جامعه امروز ايران به او
فيلسوفِ عُصيان
​اهميت نيچه، در تاريخ فلسفه و روانشناسي و اخلاق بر هيچ محقق و پژوهشگري پوشيده نيست.
Share/Save/Bookmark
يکشنبه ۲۶ شهريور ۱۳۹۶ ۲۱:۱۸
فيلسوفِ عُصيان
به گزارش امروزنامه، مکتب اگزيستانسياليسم يا مکتب عصيان و شورش که در اوايل قرن 19 با ظهور سورن کرکگور پا به عرصه انديشه نهاد، در شاخه الحادي اش با ظهور نيچه به اوج خودش رسيد. نيچه، الهام بخش فيلسوفان و روانشناسان و نويسندگان مهمي چون کارل گوستاو يونگ، ژان پل سارتر، هرمان هسه، ميشل فوکو، آلبرکامو و مارتين هايدگر قرار گرفت. او پدر مکتب پست مدرنيسم در فلسفه است. نهضت روانکاوي با اينکه در عرف روانشناسان با ظهور زيگموند فرويد رسميت يافت اما بسياري بر اين باورند که قبل از فرويد، شوپنهاور و نيچه نيز تاملات مهمي در دانش روانکاوي داشته اند. معمولاً سخن گفتن از نيچه نقل مجالس و محافل روشنفکري است. عده اي او را موافق اخلاق مي دانند. عده اي او را مخالف اخلاق مي دانند. عده اي صداقت او را تحسين مي کنند. عده اي او را ضد يهود و عده اي او را يهودي دوست مي دانند. عده اي او را زن ستيز، عده اي او را زن گريز و حتي عده اي او را دوستدار زنان مي دانند. نگارنده اين سطور بر اين باور است که لااقل سه علت سبب شده است که نيچه در جامعه ايران مورد توجه محافل فکري و بالاخص جوانان قرار بگيرد. نخست آنکه نيچه با ارزش هاي سنتي اخلاق چندان موافقتي ندارد. او البته از مسيحيت تنفر و انزجار فراواني داشت و به صراحت مخالفت تامّي با مسيحيت داشت اما آنچه اهميت دارد اين است که او به طور کلي با اخلاق هاي سنتي مانند اخلاق مسيحيت مخالفت داشت و معتقد بود که اخلاق مسيحيت، اخلاق بردگان است که با ايجاد يک مفهوم کذايي به اسم «وجدان» سعي در غلبه دروني بر قدرتمندان دارد. نيچه گاه مي گويد که مي خواهم غير اخلاقي زندگي کنم. گاه مي گويد مي خواهم خلاف اخلاق باشم. شايان ذکر است که نيچه با وجود تمام مخالفتي که با ارزش هاي سنتي داشت، ارزش هاي جديدي در نظام اخلاقي اش پايه گذاري کرد و اينگونه نيست که اخلاق نيچه اي، عاري از ارزش باشد. چه با ديدگاه نيچه موافق باشيم و چه با ديدگاه او مخالف باشيم، از نظر نگارنده يک امر مسلم است که لااقل بخشي از جامعه ايران ولو تعداد اندک از ارزش هاي اخلاقي سنتي فاصله گرفته اند و اين بخش از جامعه وقتي با تفکر نيچه آشنا مي شوند، افکار خودشان را به بهترين وجه در آينه انديشه نيچه مي بينند. دوم اينکه چنانچه سه ضلع اصلي اخلاق را احسان و تواضع و صداقت بدانيم، نيچه هر فضيلتي داشت، تواضع نداشت. او نماد عصيانگري و شورش و سرخم فرود نياوردن در برابر کل هستي از جمله انسان هاست.
    اگر بپذيريم که جواني دوراني است که فرد بيش از هر دوران ديگري مستعد رذيلت تکبر است، در آن صورت بايد گفت که نيچه، الگويي مهم براي جوانان متکبر اهل انديشه به حساب مي آيد. سوم اينکه نوشته هاي نيچه به غير از وجوه اخلاقي و فلسفي، واجد وجوه زيبايي شناسانه نيز است. نيچه غير از فلسفه به ادبيات و شعر و موسيقي اشتغال داشت. اين وجه هنري نيچه مسلماً بر اغلب نوشته هايش تسري يافته است. در جهان اسلام، اقبال لاهوري وامدار نيچه است و از اين حيث، از وي تاثير پذيرفته است. مسلماً ابعاد فلسفي و اخلاقي و روانشناسانه انديشه نيچه بيشتر از آن است که بتوان در اينجا به تک تک آنها اشاره کرد و براي پرهيز از اطاله مايلم به نکته پاياني اشاره کنم و آن اينکه حکمت هاي فلسفي هر فيلسوفي مي تواند براي تمام زمان ها و مکان ها آموزنده باشند؛ آثار نيچه بايد به دقت به کمک قواعد دانش هرمنوتيک، فهم و تفسير شوند و حکمت هايش پس از استخراج اين قابليت را دارند که مُمد زيست متعالي جامعه انساني امروز ايران بشوند.
    نشست بين المللي «نيچه و جهان ايراني»، امروز از ساعت 10 تا 19 در موسسه دهخدا به نشاني خيابان وليعصر، نرسيده به سه راه زعفرانيه برگزار مي شود.
منبع : روزنامه ایران
کد مطلب : ۳۴۵۷۳


هزار دستانِ بی‌مزار

چهارشنبه ۲۰ دی ۱۳۹۶
هزار دستانِ بی‌مزار