۰
كتاب و پيام در فضاي مجازي
ملتي كه توان كتاب خريدن و خواندن آن را نداشته باشد هرگز بر نردبان ترقي و تعالي صعود نخواهد كرد و راه به جايي نخواهد برد.
Share/Save/Bookmark
چهارشنبه ۲۴ آبان ۱۳۹۶ ۱۶:۵۷
كتاب و پيام در فضاي مجازي
به گزارش امروزنامه، توسعه فرهنگي و صنعتي با ميزان كتابخواني جامعه نسبت مستقيم دارد: به عبارت ديگر، راه هر نوع ترقي و پيشرفت از مسير كتاب و كتابخواني مي گذرد. با وجود حضور رسانه هاي ديداري و شنيداري در فضاي مجازي در عرصه فرهنگ جهاني، هنوز كتاب يكي از كاراترين عوامل پيشرفت انساني و ابزار ثبات و استواري فرهنگي است. تاثير راديو و تلويزيون و فضاي مجازي عموما بر بخشي از فرهنگ عمومي است و به لحاظ دايره شمول طيف وسيعي را در بر مي گيرد: اما به يقين تاثير آن به ويژه از نظرگاه ماندگاري و عمق به اندازه كتاب جدي نيست. از همين رو نقش كتاب در هويت بخشي به جامعه و تلقي آن انكارناشدني است. بي شك همگان بر دشواري هايي كه گريبانگير جوامع در حال گذر است وقوف دارند و همين آگاهي موجب مي شود كه آنان با تواني مضاعف در گذشتن از موانع و دشواري ها جديت كنند. ايران نيز از اين دست جوامع است. اما علت استقبال كم از محصولات فرهنگي به ويژه كتاب در كشور ما چيست؟ استقبال كم از محصولات فرهنگي به صورت عام درست نيست، فروش ميلياردي فيلم هاي فرهنگي با تصويري اجتماعي اززندگي مردم، يا فروش آلبوم هاي موسيقي حتي اگر رگه هاي فرهنگ در آن كم باشد و... تاييدكننده اهميت قالب و محتواي به روز در عرصه كالاي فرهنگي است. مقام معظم رهبري در جايي گفته اند «كتابخواني بايد مثل خوردن و خوابيدن و ساير كارهاي روزانه در زندگي مردم وارد شود.» قطعا عرضه محصول باكيفيت، اقتصادي و كاربردي كه جامعه هدف را مي شناسد مثل هر كالاي ديگري مقبول مخاطب خواهد بود.
     بدين منظور ارايه راهكار جهت گسترش كتابخواني از سوي مديران فرهنگي و آموزشي و كاربست آن در نظام تربيتي ضروري است. آموزش از كودكي و نهادينه كردن كتابخواني به عنوان كليد ورود به جهاني ديگر براي كودكان توسط نظام آموزشي دبستان و پيش از دبستان همچنين بها دادن به نويسندگان داخلي كودك و تصويرگران كتاب كودك براي بستر آينده جامعه اي كتابخوان بايد انجام گيرد. در حدود يك دهه كه مسووليت انتشارات سروش را برعهده داشتم شمارگاني بيش از يكصد هزار نسخه براي دو مجله «سروش كودكان» و «سروش نوجوان» و ظرفيت افزايش آن شمارگان به بيش از دو حتي سه برابر مويد اين نكته است كه در صورت به كارگيري مجموعه اي از افراد متخصص كه مخاطبين خود را مي شناسند و ارايه محصول فكر و انديشه در قالب و ظرفيتي متناسب، طبعا مخاطب از آن استقبال خواهد كرد. وجود چهره هايي كاربلد و توانا همانند مصطفي رحماندوست و فريبا كلهر در سروش كودكان، اين مجله را به ممتازترين مجله كودك در آن مقطع تبديل كرده بود. همچنين شخصيت هاي توانا و دلسوزي همانند مرحوم قيصر امين پور، فريدون عموزاده خليلي و بيوك ملكي «سروش نوجوان» را به نحوي ارايه مي كردند كه مجله اي ممتاز در عرصه خود بود. البته تلاش براي طراحي و گرافيك خوب مجلات نيز از عوامل اثرگذار در اين عرصه بود، مجلاتي كه توانستند نسلي اهل مطالعه تربيت كنند چرا كه خوانندگان آن مجلات بعدها خود نويسندگان آن مجلات و امروز نويسندگان مطرح كتاب هاي بعضا پرفروش هستند. اما يكي از دلايل عمده كاستي امر مطالعه در كشور ما عزلت اهالي كاربلد و تواناي اين عرصه ها هستند كه در اين گوشه نشيني هم عوامل متعدد اقتصادي، سياسي و اجتماعي دخيل هستند كه پرداختن به آنها خود موضوعي مستقل و خارج از حيطه اين يادداشت است. اما براي گسترش امر كتابخواني در جامعه امروزين ما كارهاي فوري، ضروري و روزآمد بايد در دستور كار برنامه ريزان قرار گيرد، از جمله حمايت دولت و وزارتخانه متولي آن وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از كتب و مجلات اجتماعي و داستاني و جذاب و احاطه جامعه از كتاب شامل كتابخانه هاي سيار روستايي، وسايل حمل و نقل عمومي، كتابخانه هاي عمومي اعم از شهرهاي بزرگ و كوچك حتي كتابخانه هاي روستايي، كتابخانه هاي دانشگاه ها و به ويژه مدارس و تلفيق قالب ديجيتال با محتواي ديجيتالي شده (همچون تبلتكيندل كه فقط تبلتي با كاربري ويژه و مخصوص مطالعه است يا نسخ اپليكيشن هاي فارسي بامحتواي خريد نسخه ديجيتال كتاب ها مثل اپليكيشن فيديبو و...) تاثير كتاب هاي مناسب تلفن همراه بر روي مطالعه نيز حايز اهميت است اما به نظر به جاي «كتاب هاي مناسب تلفن همراه» بهتراست در مورد نسخه هاي ديجيتالي كتاب ها توجهي جدي داشته باشيم زيرا امروزه تلفن هاي همراه با داشتن امكاناتي چون توييتر و فيس بوك و اينستاگرام و... در بهترين حالت نوعي مينيماليست ادبي را ترويج مي كنند. اما در صورتي كه كتاب ها در اپليكيشن ها يا تبلت هاي ويژه عرضه شوند قطعا خواننده عميق تر غرق در مطالعه مي شود. در نبود فرهنگ خواندن متون طولاني، كتاب هاي ديجيتالي كوتاه چند صفحه اي كه خواننده بهاي شان را پرداخته مناسب است. تلفن همراه فقط نمايش دهنده محتواست و همان طور كه ذكر شد دنياي مجازي وسيع اما سطحي مجالي براي مطالعه صفحات طولاني يك كتاب ديجيتال روي موبايل نمي گذارد. در اين ميان يك خلا بسيار جدي نيز وجود دارد و آن توليد پيام هاي مناسب اين فضا متناسب با ايستارهاي ديني، ملي و آرماني ما است. در شرايطي كه روزانه ميليون ها پيام در فضاهايي از اين دست جابه جا مي شود، سهم ما از اين پيام ها چه ميزان است؟ البته فارغ از تكه هايي از برخي سخنراني ها كه با هر نيتي به شكلي غيرحرفه اي در اين فضاها تبادل مي شود، كدام دستگاه متولي توليد تصاوير و مطالب مناسب براي عرضه در فضاهاي مجازي است و عملكرد آن تا به حال چه بوده است؟ آنچه بديهي است مجموعه عوامل و راه هاي ذكر شده عرصه را براي كتاب به شكل سنتي و كاغذي آن تنگ كرده است اما در اين مجال وظيفه دست اندركاران عرصه فرهنگ مضاعف شده است كه يافتن راه هايي كه در كنار بهره گيري از اين عوامل و توليد محتواي مناسب براي عرضه در اين فضاها همچنان حفظ جايگاهي ارزشمند براي كتاب امري مهم و لازم به برنامه ريزي است. البته احاله اين امر فقط به «وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي» با بودجه هاي محدود عملا موكول به محال كردن امري ضروري است. به نظر مي رسد در اين امر اولا «مجلس شوراي اسلامي» بايد وارد موضوع شود، حال كه لايحه بودجه سال آتي به مجلس ارايه شده است، در صورتي كه اعتبار مناسب در بودجه ها براي اين مقوله هاي مهم در نظر گرفته نشده باشد، كميسيون فرهنگي مجلس در همراهي با نظرات كارشناسانه وزارت ارشاد و سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور اين نيازها را شناسايي و اعتبارات لازم را براي آن در نظر بگيرند، البته كميسيون مي تواند فارغ از دستگاه هاي مسوول در دولت از نظرهاي كارشناسان كاربلد كشور استفاده كنند. ساير دستگاه هايي كه بودجه هاي فرهنگي دارند، همانند شهرداري ها نيز در اين مقوله بايد گام هاي اساسي بردارند. آخرين نكته مهمي كه در اين مقوله بايد مورد توجه قرار گيرد توجه به ظرفيت هاي قانوني اداره كتابخانه هاي عمومي به صورت هيات امنايي است. اين قانون كه در ششمين دوره مجلس شوراي اسلامي به تصويب رسيد، در حقيقت اداره كتابخانه هاي عمومي را بر عهده هيات امنايي كه در قانون ذكر شده گذاشته است. ظرفيت مهمي كه تابه حال غير از تشكيل «دبيرخانه هيات امناي كتابخانه هاي عمومي كشور» بقيه وجوه امتيازات مترتب بر آن مغفول مانده است كه البته كيفيت و كميت فعاليت همين دبيرخانه هم جاي بررسي دارد.
منبع : روزنامه اعتماد
کد مطلب : ۳۷۵۱۹


شهریار شاعری مومن به اهل بیت است

محمدحسین شهریار

دوشنبه ۲۰ آذر ۱۳۹۶
شهریار شاعری مومن به اهل بیت است

میان عشق و مرگ

مرتضی کاردر

دوشنبه ۱۳ آذر ۱۳۹۶
میان عشق و مرگ

هنوز برادر پـدرسالارم!

سه شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶
هنوز برادر پـدرسالارم!

داریوش کاردان، خلاق و تمام‌عیار

داریوش کاردان

سه شنبه ۷ آذر ۱۳۹۶
داریوش کاردان، خلاق و تمام‌عیار

شريعتي چالشگر آگاهي بخش

عباس منوچهري

چهارشنبه ۱ آذر ۱۳۹۶
شريعتي چالشگر آگاهي بخش

"المیزان"، نه تنها کتاب قرن، بلکه کتاب دهر است ...

آیت الله علامه سید محمدحسین طباطبایی

پنجشنبه ۲۵ آبان ۱۳۹۶
"المیزان"، نه تنها کتاب قرن، بلکه کتاب دهر است ...